HPV چیست؟ علائم، تشخیص و درمان ویروس HPV در زنان
ویروس HPV چیست؟
ویروس HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus) یکی از شایعترین عفونتهای ویروسی منتقلشونده از طریق تماس جنسی در جهان است. بیش از 200 نوع مختلف از این ویروس شناسایی شده که برخی از آنها بیخطر هستند و برخی دیگر میتوانند منجر به بروز زگیل تناسلی یا حتی سرطانهای مختلف بهویژه سرطان دهانه رحم شوند.
بسیاری از افراد مبتلا به HPV هیچ علامتی ندارند و ممکن است سالها بدون اطلاع از وجود ویروس، ناقل آن باشند. به همین دلیل آگاهی درباره HPV، روشهای پیشگیری، تشخیص و درمان آن اهمیت بسیار زیادی دارد.
HPV چگونه منتقل میشود؟
اصلیترین راه انتقال ویروس HPV تماس مستقیم پوست با پوست در ناحیه تناسلی است. برخلاف تصور بسیاری از افراد، انتقال این ویروس تنها از طریق رابطه جنسی کامل صورت نمیگیرد و هرگونه تماس نزدیک پوستی در ناحیه تناسلی میتواند باعث انتقال آن شود.
راههای انتقال HPV شامل:
- رابطه جنسی واژینال
- رابطه جنسی دهانی
- رابطه جنسی مقعدی
- تماس مستقیم پوست ناحیه تناسلی
- انتقال نادر از مادر به نوزاد هنگام زایمان
باید توجه داشت که استفاده از کاندوم خطر انتقال را کاهش میدهد اما بهطور کامل مانع انتقال ویروس نمیشود.
انواع HPV
انواع HPV به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
HPV کمخطر
این گروه معمولاً باعث ایجاد زگیل تناسلی میشوند و به ندرت با سرطان ارتباط دارند.
مهمترین انواع کمخطر:
- HPV نوع 6
- HPV نوع 11
این دو نوع مسئول حدود 90 درصد موارد زگیل تناسلی هستند.
HPV پرخطر
برخی سویههای HPV میتوانند تغییرات سلولی ایجاد کنند که در صورت عدم تشخیص و درمان، به سرطان منجر شود.
مهمترین انواع پرخطر عبارتاند از:
- HPV نوع 16
- HPV نوع 18
- HPV نوع 31
- HPV نوع 33
- HPV نوع 45
- HPV نوع 52
- HPV نوع 58
HPV نوع 16 و 18 مسئول بخش عمدهای از سرطانهای دهانه رحم در سراسر جهان هستند.
علائم HPV در زنان
بسیاری از زنان مبتلا به HPV هیچ علامت مشخصی ندارند. در بسیاری از موارد سیستم ایمنی بدن طی یک تا دو سال ویروس را کنترل یا حذف میکند.
در صورت بروز علائم، ممکن است موارد زیر مشاهده شود:
زگیل تناسلی
شایعترین علامت HPV زگیل تناسلی است.
ویژگیهای زگیل تناسلی:
- برجستگیهای کوچک گوشتی
- رنگ صورتی یا همرنگ پوست
- منفرد یا خوشهای
- بدون درد یا همراه با خارش
زگیلها ممکن است در نواحی زیر ظاهر شوند:
- فرج
- واژن
- دهانه رحم
- اطراف مقعد
- کشاله ران
تغییرات سلولی دهانه رحم
انواع پرخطر HPV معمولاً هیچ علامت ظاهری ایجاد نمیکنند اما میتوانند باعث تغییرات پیشسرطانی در دهانه رحم شوند.
این تغییرات تنها از طریق آزمایشهای غربالگری قابل تشخیص هستند.
آیا HPV همیشه خطرناک است؟
خیر.
بیش از 80 درصد زنان و مردان در طول زندگی حداقل یک بار با HPV مواجه میشوند. در اکثر موارد، سیستم ایمنی بدن طی مدت 6 ماه تا 2 سال ویروس را از بین میبرد.
مشکل زمانی ایجاد میشود که عفونت پایدار باقی بماند و انواع پرخطر ویروس برای سالها در بدن حضور داشته باشند.
HPV و سرطان دهانه رحم
تقریباً تمامی موارد سرطان دهانه رحم با عفونت پایدار HPV ارتباط دارند.
فرآیند ایجاد سرطان معمولاً بسیار آهسته است و ممکن است 10 تا 20 سال طول بکشد.
مراحل پیشرفت بیماری:
- ابتلا به HPV پرخطر
- ایجاد تغییرات سلولی
- ضایعات پیشسرطانی
- سرطان دهانه رحم
به همین دلیل انجام منظم آزمایش پاپ اسمیر و HPV Test اهمیت فوقالعادهای دارد.
دکتر فاطمه امیدی فر متخصص زنان و جراح ترمیمی زنان
تلفن مشاوره و نوبت دهی: 09020096471
HPV چه سرطانهایی ایجاد میکند؟
انواع پرخطر HPV میتوانند خطر ابتلا به سرطانهای زیر را افزایش دهند:
- سرطان دهانه رحم
- سرطان واژن
- سرطان فرج
- سرطان مقعد
- سرطان آلت تناسلی مردان
- سرطان دهان و حلق
تشخیص HPV در زنان
تشخیص HPV بر اساس سن بیمار، علائم و نتایج آزمایشهای غربالگری انجام میشود.
تست HPV
این آزمایش وجود انواع پرخطر ویروس را بررسی میکند.
تست HPV معمولاً برای زنان بالای 30 سال توصیه میشود.
آزمایش پاپ اسمیر
پاپ اسمیر تغییرات سلولهای دهانه رحم را بررسی میکند و یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از سرطان دهانه رحم محسوب میشود.
مزایای پاپ اسمیر:
- تشخیص زودهنگام ضایعات
- کاهش خطر سرطان
- ارزیابی سلامت دهانه رحم
کولپوسکوپی
در صورتی که نتیجه تست HPV یا پاپ اسمیر غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را توصیه کند.
در این روش دهانه رحم با بزرگنمایی دقیق بررسی میشود.
درمان HPV
یکی از رایجترین سوالات بیماران این است:
آیا HPV درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر دارویی برای حذف مستقیم ویروس HPV از بدن وجود ندارد.
اما خوشبختانه در بسیاری از موارد سیستم ایمنی بدن خود به خود ویروس را کنترل میکند.
درمانهای موجود بر روی عوارض ناشی از HPV متمرکز هستند.
درمان زگیل تناسلی ناشی از HPV
بسته به محل، تعداد و اندازه زگیلها، روشهای مختلفی وجود دارد.
کرایوتراپی (فریز کردن زگیل)
یکی از رایجترین روشهای درمان زگیل تناسلی است.
مزایا:
- کمتهاجمی
- سریع
- موثر
- قابل انجام در مطب
لیزر زگیل تناسلی
در موارد گسترده یا مقاوم به درمان از لیزر استفاده میشود.
مزایا:
- دقت بالا
- خونریزی کم
- مناسب برای ضایعات بزرگ
الکتروکوتر
در این روش زگیل با جریان الکتریکی از بین میرود.
درمان دارویی موضعی
در برخی بیماران پزشک داروهای موضعی تجویز میکند.
نوع دارو باید توسط متخصص زنان تعیین شود.
درمان HPV پرخطر
اگر HPV پرخطر باعث تغییرات سلولی دهانه رحم شده باشد، درمان بر اساس شدت ضایعه انجام میشود.
روشهای درمانی شامل:
- پیگیری و تکرار آزمایشها
- کولپوسکوپی
- نمونهبرداری
- LEEP
- جراحی محدود ضایعات پیشسرطانی
واکسن HPV چیست؟
واکسن HPV یکی از موثرترین روشهای پیشگیری از ابتلا به انواع پرخطر ویروس است.
این واکسن میتواند از بروز بسیاری از موارد:
- سرطان دهانه رحم
- زگیل تناسلی
- سرطانهای مرتبط با HPV
پیشگیری کند.
بهترین سن تزریق واکسن HPV
بهترین زمان تزریق:
- 9 تا 14 سالگی
اما افراد بزرگسال نیز با نظر پزشک میتوانند واکسن دریافت کنند.
آیا افراد متاهل هم باید واکسن HPV بزنند؟
بله.
حتی در افراد متاهل نیز واکسن میتواند در برابر سویههایی که فرد هنوز به آنها مبتلا نشده است محافظت ایجاد کند.
تصمیمگیری درباره تزریق واکسن باید توسط پزشک متخصص انجام شود.
چگونه از HPV پیشگیری کنیم؟
برای کاهش خطر ابتلا به HPV رعایت نکات زیر توصیه میشود:
- تزریق واکسن HPV
- انجام منظم پاپ اسمیر
- انجام تست HPV در زمان مناسب
- رعایت بهداشت جنسی
- محدود کردن تعداد شرکای جنسی
- ترک سیگار
- تقویت سیستم ایمنی
سوالات متداول درباره HPV
آیا HPV باعث ناباروری میشود؟
خود ویروس HPV معمولاً باعث ناباروری نمیشود، اما برخی درمانهای ضایعات دهانه رحم ممکن است نیاز به مراقبتهای ویژه داشته باشند.
آیا HPV از طریق سرویس بهداشتی منتقل میشود؟
احتمال انتقال از طریق سرویس بهداشتی بسیار ناچیز است و راه اصلی انتقال تماس مستقیم پوستی است.
آیا HPV قابل درمان کامل است؟
در بسیاری از افراد ویروس توسط سیستم ایمنی کنترل یا حذف میشود، اما تضمینی برای زمان حذف ویروس وجود ندارد.
آیا همه مبتلایان به HPV دچار سرطان میشوند؟
خیر. تنها درصد کمی از افراد مبتلا به انواع پرخطر و عفونت پایدار در صورت عدم پیگیری ممکن است به سرطان مبتلا شوند.
